Dym papierosowy jest kumulacją wielu toksycznych dla organizmu związków. Praktycznie cały organizm jest narażony na negatywne skutki palenia papierosów. Być może świadomość, na jak wiele narządów oddziałuje dym papierosów, nie dopuści do sięgnięcia po papierosa.

Ogólne określenie, że papierosy szkodzą zdrowiu, nie wiele tłumaczy. Precyzując ich toksyczność, można rozważyć główne kierunki szkodliwego działania. Narażone na szkodliwość paierosów są:

• układ oddechowy,
• układ sercowo – naczyniowy,
• ośrodkowy układ nerwowy,
• układ pokarmowy,
• układ rozrodczy.

Podstawowym i najłatwiej zauważalnym kierunkiem szkodliwego działania papierosów jest układ oddechowy. Uporczywy kaszel, wydaje się być przeszkodą, do której można się przyzwyczaić. Nie można zapominać, że kaszel jest tylko objawem rozwijających się chorób. Zagrożenie dla układu oddechowego polega przede wszystkim na rozwoju takich chorób jak przewlekły nieżyt oskrzeli, rozedma płuc i rak płuc. 

Na czym polega mechanizm działania dymu papierosowego w obrębie nabłonka dróg oddechowych? Dym podrażnia rzęski, pełniące funkcje obronną, poprzez oczyszczanie powietrza docierającego do płuc. Długotrwałe palenie może doprowadzić nawet do częściowego zaniku rzęsek. Drugą składową mechanizmu działania jest zdolność podrażniania oskrzeli, co prowadzi do zwiększenia wydzielania śluzu, utrudniającego pracę rzęskom. Zalegający śluz indukuje powstawnie stanu zapalnego. Główną możliwą przyczyną rozwoju raka płuc jest przedostawanie się substancji zawartej w papierosach – benzopirenu.

Mniej zauważalne przez osobę palącą jest niekorzystny wpływ na układ sercowo – naczyniowy. Dym tytoniowy zawiera substancję, które mają zdolność uszkadzania śródbłonka naczyń krwionośnych i inicjacji zapalenia. Palenie papierosów sprzyja rozwojowi miażdżycy i udaru mózgu, nawet u osób młodych. Ponadto prowadzi do niedotlenienia tkanek organizmu (jako konsekwensja wdychania tlenku węgla, inaczej okreslanego jako czad, który ma zdolność trwałego łączenia się z hemoglobiną), powstawania niemiarowości serca (arytmie), dusznicy bolesnej, przerostu mięśnia sercowego oraz tętniaka aorty, czyli schorzeń, które mogą doprowadzić do śmierci.

Wpływ na funkcjonowanie mózgu opiera się o zaburzenia w gospodarce hormonalnej, a mianowicie zwiększenie syntezy i wydzielania hormony szczęścia (dopaminy). Dlatego też, po odstawieniu papierosów, gdy dojdzie do spadku stężenia dopaminy, odczuwa się rozdrażnienie.
Niebywale duże zagrożenie dotyczy przewodu pokarmowego. U palaczy diagnozuje się raka jamy ustnej, przełyku i trzustki, stany przedrakowe warg, chorobę wrzodową, zapalenie trzustki, marskość wątroby oraz chroniczne zaparcia.

Poza omówionymi powyżej negatywnymi skutkami palenia, istnieje zagrożenie ze strony układu rozrodczego. W przypadku mężczyzn, w wyniku palenia papierosów dochodzi do zmniejszenia ilości i żywotności plemników, a u kobiet może prowadzić do bezpłodności (utrudnienie funkcjonowania jajników, ograniczenie zdolności do zagnieżdżania zarodka w ścianie macicy), stanów zapalnych narządów płciowych oraz nowotworów sutka i szyjki macicy. Zatem u osób palących przez dłuższy okres czasu, staranie się o potomstwo może być znacząco utrudnione.